Hemoroid ve fissür, perianal rahatsızlıkların %70'nini oluşturmakta olup; düzensiz beslenme, kabızlık ve genetik faktörler bu şikayetlerin en temel nedenleri arasındadır.
Anal Fissür
Anüs (makat) bölgesindeki deride oluşan yırtık veya çatlaktır. İlk bir aylık dönemdeki yırtıklara "akut anal fissür", daha uzun süreli ve meme (şişlik) yapmış yırtıklara da "kronik anal fissür" (KAF) denir.Nedenleri
- En önemli nedeni anal mukozanın kapasitesinden fazla zorlanmasıdır. Bu zorlanma çok defa kabızlık sebebiyle olur. Kabızlık sebebiyle sertleşen dışkı tuvalet esnasında deriyi yırtarak çıkar.
- Şiddetli (uzun süren) ishal de yine zorlanmaya ve çatlak oluşmasına sebep olabilir.
- Zorlanarak yapılan lağman veya anüsten içeri sokulan sert bir cisim (örneğin prostat kontrolünde kullanılan ultrason çubuğu)
- Doğum esnasında makat bölgesinin zorlanması
- Hastalık (Crohn's hastalığı, anal kanser) veya enfeksiyon da fissüre sebep olabilir.
- Genetik faktörler.
Not: Fissür ve fistül farklı rahatsızklıklardır. Fistül şikayetinde makatın 2-4cm civarındaki bir başka delikten (fistül kanalından) akıntı gelmektedir.
Anal Fissür Belirtileri
Anal fissür belirtileri nelerdir?
- En önemli belirtisi ağrıdır. Makat bölgesindeki sfinkter kasının kasılması ağrıya sebep olmaktadır. Tuvalet esnasında veya tuvalet sonrası şiddetli ağrılar söz konusudur.
- Bazı hastalarda kanama olabilir. Kanama sebebiyle hasta kendisinde hemoroid olduğunu zannedebilir. Çocuklarda olan fissür şikayetinde kanama görülme ihtimali daha yüksektir.
- Fissür yarasının kenarında şişlik oluşabilir. (Bu şişliği hasta hemoroid memesi zannedebilir.)
- Bazı hastalarda ağrının en düşük hali olan kaşıntı söz konusu olabilir.
- Bazı hastalarda kötü kokulu bir akıntı da söz konusu olabilir.
Anal Fissür Tedavi Yöntemleri
- Genel Tedavi: diyet ve sıcak suya
oturma banyosu ile tedavidir.
Diyet ve ilaçlar ile kabızlık/ishal gibi bir durum varsa bu ortadan kaldırılmaya çalışılır.
Fissür şikayeti çok ileri düzeyde değilse faydalı olacaktır. - Pomat, krem ve fitiller:
- Uyuşturucu pomatlar: bu pomatlar o bölgeyi uyuşturmak amacıyla tavsiye edilmektedir. Lidokain ve benzeri maddeleri içerirler.
- Nitrogliserin içeren kremler: sfinkter kasını gevşetici ve anal bölgeye olan basıncı azaltıcı özelliktedir. Tansiyon düşmesi ve baş ağrısı gibi yan etkileri olabilmektedir.
- Diltiazem veya nifedipine içeren kremler: ağrıya sebep olan kası gevşetmek amacıyla 1999 yılından beri kullanılmaktadır. Genelde bu kremlerin içinde uyuştucu etkisi olan maddeler de bulunmaktadır. Başlangıç seviyesindeki fissür şikayetinde başarı oranı %73'dür.
- Steroit içeren kremler: iltihap söz konusu olduğu durumlarda ilave olarak verilir. Ancak bu kremlerin 2 haftadan uzun süre kullanılması anal derinin incelmesine ve daha olumsuz durumların oluşmasına sebep olur.
- Botoks: ağrıya sebep olan sfinkter kasının gevşetmek için yapılır. Ikındığımız zaman kasılan bu kasın gevşemesi, uzun vadede tuvaletini tutamama gibi sonuçlar doğrulabilmektedir. Başarı oranı %75 civarındadır. Botoksun etkisi ile ağrının hissedilmediği dönemde bölge iyileşmelidir, aksi takdirde etkisi bitince şikayetiniz tekrar başlayacaktır. 1993 yılından beri fissür tedavisinde kullanılmaktadır.
- Ameliyat (lateral internal sfinkterotomi): ülkemizde en çok tercih edilen cerrahi yöntemdir. Başarı oranı yüksektir. Kasılıp ağrıya sebep olan sfinkter kasının kesilmesi ile ağrının ortadan kalkmasını ve kan akışının perianal bölgeye doğru olmasını sağlamaktadır. Ancak bazen bir miktar dışkı kaçırıp kirletme (%8), dışkı tutamama (%1) veya istemsiz gaz kaçırma (%20) gibi sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Bu olumsuz durumların oluşma ihtimalleri parantez içinde belirtilmiştir.
- Ameliyat (anal genişleme): çok tercih edilmeyen bir cerrahi operasyon türüdür. Anal kanalın gerilmesi ile ağrının ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Ancak anal bölgede travmaya sebep olabilmektedir. %20 ihtimalle dışkı tutamama söz konusu olabilmektedir. Başarı oranı %72'dir.
- İlaç ile tedavi:
- Ağrı kesiciler: tedavi değil, rahatlama amacıyla kullanılır. Genellikle flurbiprofen etken maddeli ağrı kesiciler tercih edilmektedir.
- NCARE: 1996 yılından
itibaren Amerika, Rusya gibi çeşitli ülkelerde tablet olarak
kullanılmaktadır.
,
tamamen bitkisel bir üründür. 10 günlük düzenli kullanımda anal
fissür tedavisinde başarı oranı ortalama %94'dür. 14.yüzyıldan
1996 yılına kadar, Uzak Doğu'da halk arasında toz ve çay olarak
kullanılmıştır. - Damar koruyucu haplar (Daflon vb.): Reçete edilebilen bu ürünler makat bölgesinde rahatlama sağlayacaktır. Şikayetler başlangıç seviyesindeyse faydalı olmaktadır. Genelde sıcak su banyosu ile beraber tavsiye edilir. 15 gün içerisinde etkisi görülmezse doktora danışılmalıdır.
- Fissüre iyi geldiği söylenen diğer bitkisel haplar: Genelde kara halile, at kestanesi gibi bitkiler içeren ürünlerdir. Bu bitkilerin damar büzücü ve dolaşımı güçlendirici özelliklerinden dolayı rahatlatıcı etkileri olacaktır. Ancak tedavi edici değildir.
- İğne: Kas gevşetici iğneler ile ağrının azalması sağlanır. Tedavi değil, geçici rahatlama söz konusudur.
Not: Fissürden korunma yöntemleri sayfanın sonunda (aşağıda) yer almaktadır.
Hemoroid
Makat (anüs) bölgesindeki toplar damarların bir veya birkaç noktadan varisi yani genişlemesidir. Halk arasında basur yada mayasıl olarak da bilinmektedir.Nedenleri
- Tuvalet ihtiyacını erteleme: büyük tuvalet ihtiyacı geldiği halde gitmemek, dışkının bekleyip sertleşmesine sebep olabilir. Bu da dışkılama esnasında damara zarar vererek hemoroid oluşumuna sebep olabilir.
- Kabızlık veya WC esnasında ıkınma
- Uzun süren ishal
- Hamilelik veya doğum esnasında oluşan basınç
- Dolaşım bozukluğu: obezite, meslek seçimi (şöför, berber vs.), uzun süre ayakta kalmak, uzun süre oturmak
- Düzensiz beslenme, lif ihtiyacının karşılanmaması, az su içilmesi gibi sebepler
- Pelvis (alt karın)'da bulunan tümör: anal kanala basınç uygulaması ve hemoroidlerin ortaya çıkması söz konusu olabilmektedir.
- Yaşlanma
- Genetik: örneğin bağırsak boyunun
genetik olarak uzun olması kabızlığı tetikler bu da hemoroide sebep
olabilir.
Çeşit ve Dereceleri
İç ve dış hemoroid olarak 2 çeşidi vardır. Kanama (parlak kırmızı renkli), kaşıntı, yanma en sık rastlanan belirtilerdir.- İç Hemoroid: iç kısımdaki damarın
varisidir. 4 derecesi vardır:
- 1.Derece: iç kısımda olan hemoroid memesi ele gelmemektedir. Sadece kanama ve yanma (acı) söz konusu olabilir.
- 2.Derece: tuvalet esnasında meme dışarı çıkmakta ancak kendiliğinden içeri girmektedir. Kanama söz konusu olabilir.
- 3.Derece: tuvalet esnasında ele gelen meme, kendiliğinden içeri girmez. Parmak ile ittirince içeri girmektedir.
- 4.Derece: dışarı doğru sarkan meme, hiçbir şekilde içeri ittirilemez. Sürekli dışarıya doğru sarkmış bir meme vardır.
- Dış Hemoroid: Anüs çıkışında damarın genişlemesidir. Sürekli elen gelen bir meme söz konusudur. 4.evre iç hemoroidde içeriden dışarı doğru sarkmış olan ve sürekli duran bir meme varken, dış hemoroidde dışarıda bir şişlik vardır. Bu şişliğin içerisinde kan pıhtılaşması söz konusu olmuşsa tromboze hemoroid söz konusudur. Bu da ağrıya sebep olabilir.
Hemoroid Tedavi Yöntemleri
- Genel Tedavi: diyet ve sıcak suya
oturma banyosu ile tedavidir.
Diyet ve ilaçlar ile kabızlık/ishal durumu varsa bu ortadan kaldırılmaya çalışılır.
Sıcak suya oturma banyosu ile damarların büzülmesi, küçülmesi hedeflenmektedir.
1 hafta süreyle günde en az 3 defa 20'şer dakika sıcak suya oturulur.
Çok defa rahatlatıcıdır, şikayet başlangıç seviyesindeyse tedavi edicidir. - Pomat, krem ve fitiller: damar büzücü,
yumuşatıcı, uyuşturucu özellikte merhemlerdir.
Tromboze veya enfeksiyonlu hemoroidlerde antibiyotikli merhemler de ilave edilmektedir.
İç hemoroid tedavisinde; merhemler, beraberinde verilen aparat ile makattan sokularak içeri sıkılır. Rahatlatıcıdır. Genelde başlangıç seviyesindeki hemoroidlerde tedavi edicidir. - Basit Cerrahi Müdahale:
Hemoroid tedavisinde
hangi cerrahi yöntemler uygulanır?- Infrared Işın ile: halk arasında lazer ile yakma olarak bilinmektedir. 1,2 ve 3.derece hemoroidlerde uygulanır. Pahalı bir metoddur.
- Rubber band ligasyon ile: lastik ile boğma metodudur. 1,2 ve 3.derece hemoroid ile nadiren 4.derece iç hemoroid tedavisinde uygulanmaktadır. Hemoroid memesine özel bir lastik bağlanır ve memenin birkaç gün içinde düşmesi sağlanır. Geriye küçük ama farkedilmeyen bir yara izi kalır. Kısa sürede bu iz kaybolur. Anestezi gerekmez. Doktorların muayenehanelerinde uyguladıkları bir metoddur.
- Skleroterapi: hemoroid memesinin
içerisine iğne ile ilaç verilmesidir. 1,2 ve bazen 3.derece
iç hemoroid tedavisinde uygulanabilmektedir. Bu ilaç memenin
büzüşmesini ve damarın eski haline dönmesini sağlar. Kanama
ve tahriş alanının genişlemesi söz konusu olabilir. Doktorların
muayenehanerinde uyguladıkları bir metoddur. Genellikle iyileşme
süresi 1-2 haftayı bulmaktadır. Bazen bu süreçte az ağrılı şişlik
veya az kanlı akıntı gibi durumlar söz konusu olabilir. Uygun
şekilde yapılmadığı durumda damar içinde pıhtılar oluşabilir.
İğne ile verilen ilaç miktarına göre tedavi maliyeti değişmektedir.
- Ameliyat ile Tedavi: Birkaç farklı metod ile yapılmaktadır. Sonuç itibariyle hemoroidlerin ameliyat ile alınması söz konusudur. Yan etkileri çok fazladır. İyileşme süreci uzundur. Ancak başarısı çok yüksektir. Özellikle ağrılı hemoroidlerde ve 4.derece iç hemoroid tedavisinde tercih edilen metoddur. Tecrübeli, uzman bir doktor tarafından yapılmalıdır.
- İlaç ile Tedavi:
- Ağrı kesiciler: tedavi değil, rahatlama amacıyla kullanılır. Genellikle flurbiprofen etken maddeli ağrı kesiciler tercih edilmektedir.
- NCARE: 1996 yılından
itibaren çeşitli ülkelerde kullanılmaktadır.
,
tamamen bitkisel bir üründür. Hem iç hemoroid hem dış hemoroid
tedavisinde kullanılmaktadır. 14.yüzyıldan 1996 yılına kadar,
Uzak Doğu'da halk arasında toz ve çay olarak kullanılmıştır.
10 günlük düzenli kullanımda:
1.derece iç hemoroid başarı oranı %100'dür.
2.derece iç hemoroid başarı oranı %95 civarıdır.
3.derece iç hemoroid başarı oranı yaklaşık %84'dür.
4.derece iç hemoroid tedavisinde; yurtdışında yapılan klinik çalışmalarda Titanoreine isimli fitille beraber kullanıldığında %33 oranında şikayetinden tamamen kurtulan hasta olmuştur. Kalan %67 lik kısım ise ürünün rahatlattığını bildirmiştir. Titanoreine isimli fitil ülkemizde satılmamaktadır. Bu aşamadaki hastalara NCARE ile birlikte çinko oksit içeren Bubchen marka bebek pişik kremini veya kantaron yağını sürerek kullanmalarını tavsiye ediyoruz. - Damar koruyucu haplar (Daflon vb.): Reçete edilebilen bu ürünler makat bölgesinde rahatlama sağlayacaktır. Şikayetler başlangıç seviyesindeyse faydalı olmaktadır.15 gün içerisinde etkisi görülmezse doktora başvurulmalıdır.
- Hemoroide iyi geldiği söylenen diğer bitkisel haplar: Genelde kara halile, at kestanesi gibi bitkiler içeren ürünlerdir. Bu bitkilerin damar büzücü ve dolaşımı güçlendirici özelliklerinden dolayı rahatlatıcı etkileri olacaktır. Şikayetleri başlangıç seviyesinde olan kişilerde tedavi edici özelliktedir. Şikayetleri ilerlemiş kişilerde rahatlatıcı özelliktedir.
Hemoroid ve Fissür'den Korunma Yöntemleri
- Düzenli beslenmek, günde en az 8 bardak su tüketmek ve lifli gıdalar yemek
- Kabız olmamak
- Tuvalet esnasında ıkınmamak
- Sindirim sisteminize yardımcı olun: günlük spor veya 20dk yürüyüş yapmak
- Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak gibi dolaşım bozulmasına sebep olan fiillerden kaçınmak
- Makat bölgesini zorlayıcı davranışlardan uzak durmak (uzun süreli ishal olmak, ağır yük kaldırmak vb.)
- Her gün düzenli bir şekilde tuvalete gitmek. En ideali her sabah kahvaltıdan sonra büyük tuvaletin yapılmasıdır.
Not: Hemoroid veya fissür şikayetinden kurtulmuş olmanız, bir daha bu şikayeti yaşamayacağınız manasına gelmiyor. Ameliyat da olsanız, ilaç da kullansanız; yukarıda yazan 7 korunma yöntemini bir yaşam biçimi olarak uygulamazsanız, şikayetiniz tekrar edebilir.
Geçmiş olsun.
EVS Gıda Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti
Türkiye
Distribütörü
